राणीचे शहर लंडन – भाग ५

राजाबाई टॉवर, आयफेल टॉवर वगैरे नांवावरून टॉवर म्हणजे एक उंचच उंच मनोरा असणार असे वाटते. हल्ली बांधलेल्या कांही गगनचुंबी इमारती ‘मित्तल टॉवर’, रहेजा टॉवर’ यासारख्या नांवांने ओळखल्या जातात. पण टॉवर ऑफ लंडनच्या गेटपाशी आल्यानंतर देखील जवळपास कुठेच कोणताही मीनार दिसत नाही. मुंबईच्या फोर्ट भागात आता कुठे किल्ला दिसतो? पण दोनतीनशे वर्षांपूर्वी कधीतरी ब्रिटिशांनी त्या भागात किल्ला बांधला होता असा इतिहास आहे. टॉवर ऑफ लंडनमध्ये आपल्या अपेक्षेतला टॉवर नसला तरी त्या जागी एक अतीशय जुना किल्ला आहे आणि त्याचे बुरुज, तटबंदी वगैरे गोष्टी आजसुध्दा तिथे दिसतात. या किल्ल्यात असलेल्या सगळ्याच वीस पंचवीस इमारती ‘अमका तमका टॉवर’ या नांवाने ओळखल्या जातात. आजच्या काळात त्या फारशा उंच वाटणार नाहीत, पण पूर्वीच्या काळातल्या सामान्य बैठ्या इमारतींच्या मानाने त्या उंचच असणार. इथून जवळच ‘टॉवर हिल’ या नावाचे मेट्रोचे रेल्वे स्टेशन आहे ते तर चक्क जमीनीच्या खाली आहे आणि आसपास कोठे लहानशी टेकडीसुद्धा नाही. हा त्यातला आणखी एक विनोद!

या जुन्यापुराण्या किल्ल्याच्या आंत मध्यभागी व्हाईट टॉवर नांवाची चार मजली भव्य इमारत आहे. अकराव्या शतकातल्या विलियम दि काँकरर या राजाने ती बांधली. आज नऊशे वर्षानंतरदेखील ती चांगली सुस्थितीत ठेवलेली आहे आणि रोजच्या वापरात आहे. इंग्लंडच्या राजांच्या कित्येक पिढ्या या महालात राहिल्या. इतर महालात देखील कोणत्या शतकात कोण कोण राहून गेले, तिथे अनेक ऐतिहासिक महत्वाच्या घटना घडल्या. कोणा राजपुत्राला कोठे बंदीवासात ठेवले होते तर कोणा राणीचा कोठे शिरच्छेद करण्यात आला, कोठे खजिना ठेवलेला असे तर कोठे शस्त्रागार होते वगैरे. यातील कांही टॉवर्सचा उपयोग टेहेळणी करण्यासाठी केला जात असे तर कांहींचा संरक्षणासाठी. त्या किल्ल्यात फिरतांना तिथले मार्गदर्शक याबद्दल अनेक सुरस कथा सांगतात, पण मुळात इंग्लंडचा इतिहासच ज्याला माहीत नसेल आणि त्यात कांही स्वारस्य नसेल तर त्याला त्यातले किती समजणार आणि त्यातले किती लक्षात राहणार? हे वाटाडेदेखील इतिहासकाळातला पोशाख घालून येतात. ते पाहतांनाच गंमत वाटते.

टॉवर ऑफ लंडनमधल्या वेगवेगळ्या इमारतींमध्ये त-हेत-हेची संग्रहालये आहेत. कुठे रस्ता, इमारती, दुकाने वगैरेमधून बाराव्या तेराव्या शतकातले संपूर्ण वातावरण तयार केले आहे, कुठे पुरातन काळातले पोशाख, तलवारी, बंदुका, चित्रे, हस्तलिखिते वगैरे वगैरे इतर पुराण वस्तुसंग्रहालयात असतात तसे मांडून ठेवलेले आहेत. यातील सर्वाधिक महत्वाचे संग्रहालय तेथल्या रत्नखचित मुकुटांचे आहे. ‘दि क्राउन ज्युवेल्स’ या नांवाने प्रसिद्ध असलेल्या या प्रदर्शनात इंग्लंडच्या सर्व आजी व माजी राजाराण्यांनी वेळोवेळी धारण केलेले मौल्यवान मुकुट अत्यंत कडेकोट बंदोबस्तात प्रदर्शनासाठी मांडून ठेवले आहेत. यातल्या एका मुकुटात जगप्रसिद्ध कोहिनूर हा हिरा बसवलेला आहे. रत्नांचा मुकुटमणी असलेल्या या हि-याखेरीज दोन हजार अन्य हिरे, माणके, पांचू, नीलमणी आदि नवरत्नांनी हा मुकुट सजवलेला आहे. शिवाय असे अनेक इतर मुकुट या ठिकाणी आहेत, पण कोहिनूर जडवलेल्या मुकुटाची सर अन्य कोणाला नाही. हे प्रदर्शन पहाण्यासाठी खूपच गर्दी असते आणि जेंव्हा पहावे तेंव्हा त्या इमारतीसमोर लांबच लांब रांगा लागलेल्या असतात. भारतातून आलेले पर्यटक तर हा मुकुट आवर्जून आणि निरखून पाहतात आणि तो पहात असतांना इंग्रजांच्या नांवाने खडे फोडतात.

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

Connecting to %s

%d bloggers like this: