लीड्सच्या चिप्स – ९ सहजीवन

आशीयाई व आफ्रिकी वंशाच्या लोकांनी इंग्लंडमध्ये व लीड्स शहरात स्थलांतर करणे इतिहासकाळात सुरू केले आणि आजतागायत ते चालले आहे हे आपण मागच्या भागांत पाहिले.  आज तेथे नेमकी कशी परिस्थिती आहे ते या भागांत पाहू. संपूर्ण ग्रेट ब्रिटनमध्ये आज आठ टक्के वस्ती वांशिक अल्पसंख्यकांची म्हणजेच काळ्या व निमगो-या लोकांची आहे. तसे म्हंटलेले मात्र आजच्या काळात त्यांना मुळीच खपत नाही, पण वाचकांच्या समजण्याच्या सोयीसाठी या ठिकाणी तसा उल्लेख केला आहे. यातील सुमारे निम्मे लोक लंडनमध्ये राहतात. तिथे त्यांचे प्रमाण २९ टक्क्यावर गेले आहे. म्हणजे दर तीनचार माणसागणिक एक तरी आशीया किंवा आफ्रिकेकडील वंशाचा भेटेल. या आठ टक्क्यात सर्वात जास्त सुमारे दोन टक्के लोक मूळ भारतीय आहेत. त्याखालोखाल पाकिस्तानी, कॅरीबियन, आफ्रीकन, बांगलादेशी व इतर वंशाचे लोक येतात तसेच संमिश्रांची गणना होते.

लीड्समध्येसुध्दा सुमारे आठ टक्के वांशिक अल्पसंख्य राहतात. पण त्यात सर्वाधिक पाकिस्तानी व त्यानंतर भारतीय येतात आणि त्यांतील निम्म्याहून अधिक शीख आहेत. इतर भारतीयांत जास्त करून पंजाबी व गुजराती भाषिक येतात. मुसलमान आणि शीख समाज बहुधा शहराच्या कांही विशिष्ट भागात एकवटलेला दिसतो. त्या भागांत त्यांनी मशीदी व गुरुद्वारा बांधलेले आहेत. हिंदू लोक सर्वत्र विखुरलेले आहेत आणि त्यांचे एकच मंदिर आहे पण त्या देवळात त्यांनी अनेक देवतांच्या अत्यंत सुबक व रेखीव मूर्तींची स्थापना केलेली आहे. हिंदुस्तानी वंशाच्या लोकांची वस्ती आज लीड्सच्या कोणत्या भागात प्रामुख्याने आहे हे वरील चित्रात दाखवले आहे.

वरील आकडेवारी ही अधिकृत संख्या झाली. पण सर्वच लोक जनगणनेच्या वेळेस नीट आणि संपूर्ण माहिती देत नाहीत. अल्प मुदतीचा व्हिसा घेऊन शिक्षण, नोकरी किंवा पर्यटन करायला आलेल्या मंडळींचा समावेश या आकडेवारीत होत नाही पण हेच लोक रस्त्यात मोठ्या प्रमाणावर हिंडतात व मुख्यतः सार्वजनिक वाहनांतून फिरतात. या कारणामुळे रस्त्यात, रेल्वेमध्ये, स्टेशनवर, दुकानांत वगैरे सगळ्या समाईक ठिकाणी आपल्याला फार मोठ्या प्रमाणात गौरेतर वंशाचे लोक भेटतात.

अनेक संस्थांनी लोकसंख्येतील या विभागाचा अनेक अंगांनी अभ्यास केला आहे. मुख्य म्हणजे हे आप्रवासी लोक वयाने जास्त तरुण आहेत. त्यामुळे सध्याच्या इतर ब्रिटिशांच्या मानाने ते दीर्घकाळ जगतील तसेच त्यांचा प्रजोत्पादनाचा वेग अधिक राहील. त्यामुळे येणा-या काळात लोकसंख्येमधले त्यांचे प्रमाण वाढतच जाणार असे दिसते. त्याशिवाय पुढील काळात नव्याने येऊ पहाणारे वेगळेच. भारतीय वंशाचे लोक शिक्षणाच्या क्षेत्रात गौरवर्णीयांच्या सुध्दा पुढे अगदी आघाडीवर आहेत तर बांगलादेशी सर्वात मागे आहेत. पाकिस्तानी व आफ्रिकी वंशाचे लोक सुध्दा सरासरीपेक्षा मागेच आहेत. याचा परिणाम रोजगारी व सरासरी उत्पन्नावर होणारच.  सामाजिक परिस्थितीमुळे बहुसंख्य मुसलमान स्त्रीवर्ग अजून मोकळेपणे घराबाहेर पडत नाही. त्याचाही या आंकडेवारीवर प्रभाव पडतो. या लोकांच्या शैक्षणिक मागासलेपणाकडे एक समस्या या दृष्टीने पाहून मुलामुलींनी पुढे येण्यासाठी सरकार व काउन्सिलतर्फे खास प्रयत्न केले जातात. त्यामागे फक्त दयेची भावना नसून या लोकांमधूनच उद्याचा काम करणारा वर्ग निर्माण होणार आहे, तो जितका चांगला निघेल तितका समाजाचा फायदाच होईल असा यामागचा व्यापक दृष्टीकोन आहे.

सर्व वांशिक अल्पसंख्य लोक आपापले सणवार मोठ्या उत्साहात साजरे करतात व त्यांना चांगले प्रोत्साहन मिळते. निग्रो लोकांचा कार्निवाल, मुसलमानांची ईद आणि हिंदूंची दिवाळी गाजते, अर्थातच प्रदूषण वगैरे सर्व नियमांचे व्यवस्थित पालन करून. रोजच्या जीवनात आता वंशविद्वेश फारसा जाणवत नाही. पण कांही मूळ ब्रिटिश रक्ताचे लोक आंतून धुमसत असतात. भडक माथ्याच्या स्थानिक गो-या तरुणांबरोबर क्वचित कधी इतरांचे संघर्ष होतात. कुठे मारामारी, कुठे जाळपोळ झाल्याचे वृत्त येते. गेल्या वर्षदोन वर्षात घडलेल्या घटनानंतर थोडे संशयाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. भडक माथ्याच्या माथेफिरूला भारतीय व पाकिस्तानी यांत फरक करणे कठिण जाते त्यामुळे गैरसमज निर्माण होतात. पण इथला समाज हे सर्व पचवून प्रगती करत आहे.  एकंदर परिस्थिती सुजाण लोकांच्या नियंत्रणांत आहे.

One Response

  1. सगळेच लेख वाचले सखोल माहिती आणि छान माहिती आहे !

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

Connecting to %s

%d bloggers like this: